Dom Spotkań
z
Historią
Pogotowie Archiwalne
Serwis fotograficzny XX wieku
|
|
|
 | | | |  |
|
|
 |
|
|
|
| Polska-Ukraina: Trudne pytania |
|
|
|
|
|
Projekt ukraiński obejmuje dwa obszary działania:
|
1. Organizację międzynarodowych seminariów historycznych na temat stosunków polsko-ukraińskich w latach II wojny światowej,
2. Realizację dokumentacji ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego w latach czterdziestych XX wieku. (Projekt zawieszony z końcem 2000 roku z powodów finansowych)
Ad.1.
Seminaria, wzorowane na zorganizowanej w 1994 roku przez Ośrodek KARTA międzynarodowej konferencji „Polacy i Ukraińcy 1918–1948. Trudne pytania”, organizowane są dwa razy do roku przez Światowy Związek Żołnierzy AK (Okręg Wołyń) i Związek Ukraińców w Polsce. Odbywają się one na przemian w Warszawie i Łucku, gdzie partnerem polskiej strony jest Uniwersytet Wołyński im. Łesi Ukrainki. Na każdym spotkaniu historyk polski i ukraiński omawia to samo zagadnienie, po czym uczestnicy seminarium dyskutują sporne punkty w celu zredagowania ostatecznego protokołu uzgodnień i rozbieżności.
Ośrodek KARTA redaguje i wydaje tomy z serii „Polska-Ukraina: trudne pytania” zawierające wygłoszone referaty oraz pełny zapis dyskusji. Od października 2000 Ośrodek KARTA jest współorganizatorem seminariów.
Pierwsze spotkania tego cyklu wykazały, że w celu wyjaśnienia newralgicznych momentów w historii stosunków polsko-ukraińskich koniecznym jest przeprowadzenie podstawowej dokumentacji ofiar konfliktu po obu stronach.
Ad.2.
IV seminarium polsko-ukraińskie (Warszawa, październik 1998) zaakceptowało opracowany przez Ośrodek KARTA projekt badawczy „Dokumentacja ofiar konfliktu polsko-ukraińskiego w latach czterdziestych XX wieku” zakładający jednoczesne badanie strat polskich i ukraińskich na obu terytoriach — współczesnej Polski i współczesnej Ukrainy. Do projektu włączyli się zarówno historycy zawodowo zajmujący się stosunkami polsko-ukraińskimi, jak i reprezentanci środowisk kombatanckich i kresowych, dotąd bardzo krytyczni wobec nauki i polityki „oficjalnej”. Współdziałanie osób o przeciwstawnych poglądach, często wręcz zwalczających się wzajemnie, stało się możliwe. W celu sprawnej rejestracji ofiar skonstruowano i uruchomiono rozbudowaną bazę komputerową opartą na programie Acces 97, składającą się z części osobowej, geograficznej i wykazu źródeł. Dla każdej osoby można wprowadzić dane personalne — nazwisko, pseudonim, imię, imiona rodziców, pokrewieństwo, wiek, narodowość, wyznanie, zawód bądź pełnioną funkcję, miejsce zamieszkania, a także informacje dotyczące okoliczności, miejsca i daty śmierci oraz sprawców. W realizacji projektu Ośrodek KARTA wspierają cztery grupy historyków — znawców zagadnienia. Każda z nich zajmuje się konkretną jednostką terytorialną. Pracownicy Wojskowego Instytutu Historycznego dokumentują straty polskie poniesione w województwach lubelskim, rzeszowskim i częściowo białostockim. Dane o ofiarach ukraińskich z terenu województwa rzeszowskiego, lubelskiego i częściowo krakowskiego opracowuje historyk Eugeniusz Misiło.
Za podstawę skomputeryzowania danych o stratach na terenie województwa wołyńskiego posłuży przygotowane do druku opracowanie Ewy i Władysława Siemaszków pt. Terror i ludobójstwo dokonane przez nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej Wołynia 1939–1945. Uzupełnieniem danych pochodzących od świadków wydarzeń na Wołyniu są dokumenty z Archiwum Akt Nowych. Wśród nich znajdują się materiały Komendy Głównej i Komendy Obszaru Lwów Armii Krajowej (rozkazy, meldunki sytuacyjne, odpisy referatów), a także materiały Delegatury Rządu RP na Kraj z Departamentu Informacji i Prasy Sekcji Wschodniej oraz Rady Narodowościowej, zawierające wiadomości oraz raporty sprawozdawcze na temat akcji eksterminacyjnej na terenie Polesia, Wołynia i Galicji Wschodniej. Do opracowania terenu województwa tarnopolskiego podstawowym źródłem informacji jest książka Czesława Blicharskiego Czystka etniczna w wykonaniu nacjonalistów ukraińskich na terenie województwa tarnopolskiego oraz rejestry z kilkunastu numerów pisma Na Rubieży. Uzupełnieniem informacji zawartych w powyższych źródłach są skopiowane w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich dokumenty z materiałami Rady Głównej Opiekuńczej dotyczące sytuacji ludności polskiej w Małopolsce Wschodniej w latach 1943–1944. Zawierają one relacje z napadów, notatki, protokoły i wycinki prasowe. Ze zbiorów Biblioteki Ossolineum pochodzą również wykazy imienne Polaków zamordowanych przez nacjonalistów ukraińskich w latach 1943–1944 w Małopolsce Wschodniej i na Wołyniu.
|
|
|
|
|
| Webmaster ETOP |
|
