Dom Spotkań
z
Historią







Pogotowie Archiwalne




Serwis fotograficzny XX wieku














   
Historia Mówiona
Program Historia Mówiona został powołany do życia przez Ośrodek KARTA w 2003 roku. Pierwszym działaniem podjętym w jego ramach był udział w międzynarodowym projekcie Mauthausen Survivors Documentation Project - Ocaleni z Mauthausen (marzec 2002 – maj 2003), w którym nagrywaliśmy relacje biograficzne byłych polskich więźniów hitlerowskich obozów koncentracyjnych systemu Mauthausen-Gusen. Łącznie nagraliśmy 164 relacje (w tym 17 video).

Wraz z tym inicjującym projektem wróciliśmy do pierwszych doświadczeń Ośrodka z nagrywaniem świadków historii XX wieku. Już bowiem w latach 1987–93, w ramach Archiwum Wschodniego, nagraliśmy około 1000 relacji Polaków i obywateli polskich represjonowanych przez władze ZSRR — głównie deportowanych z Kresów Wschodnich oraz więzionych w łagrach, a także żołnierzy powojennego podziemia antykomunistycznego.

Dzięki projektowi poświęconemu obozowi Mauthausen, w którym opiekę naukową sprawowali Gerhard Botz z Uniwersytetu Wiedeńskiego i Alexander von Plato z Fernuniversität Hagen, zaczęliśmy konsekwentnie stosować metody niemieckiej szkoły oral history. Przede wszystkim nasze nagrania przyjęły formę wywiadów biograficznych rozpoczynający się historią życia opowiedzianą spontanicznie przez nagrywaną osobę. Systematycznie też szkoliliśmy nowe osoby i poszerzaliśmy zespół nagrywających współpracowników.

Obecnie na zbiór AHM składa się m.in.:

- 958 relacji Archiwum Wschodniego – wspomnienia mieszkańców dawnych Kresów oraz obywateli represjonowanych na Wschodzie,

- 324 relacje Archiwum Opozycji – materiały dotyczące oporu wobec władzy komunistycznej, kolejnych przełomów lat 1956, 1968, 1970, 1976 oraz opozycji demokratycznej i „Solidarności”,

- 164 relacje (17 wideo) nagrane w ramach międzynarodowego projektu "Ocaleni z Mauthausen" (Mauthausen Survivors Documentation Project) dokumentującego losy więźniów obozów koncentracyjnych systemu Mauthausen-Gusen. Prezentacja projektu na stronach internetowych: www.indeks.karta.org.pl/bmh/index.asp

- 75 relacji  (15 wideo)  nagranych w ramach międzynarodowego projektu "International Slave and Forced Labourers Documentation Project" Jest to międzynarodowy projekt dokumentacyjny dotyczący historii pracy niewolniczej i przymusowej w III Rzeszy prowadzony przez berlińską Fundację „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość“ oraz przez Instytut Historii i Biografii Uniwersytetu w Hagen. Projekt ma na celu udokumentowanie doświadczenia pracy przymusowej i niewolniczej więźniów hitlerowskich obozów koncentracyjnych i robotników przymusowych. Prezentacja projektu na stronach internetowych: www.fotohistoria.pl/hm/isfldp/

- 90 relacji (pięć w języku niemieckim) nagranych w ramach projektu "Polacy i Niemcy – XX-wieczna historia gminy Stara Kiszewa” z mieszkańcami kaszubsko-kociewskiego pogranicza,

- 40 relacji zrealizowanych w ramach projektu "Świadectwa kobiet – kobiety wobec totalitaryzmu" z więźniarkami sowieckich łagrów oraz hitlerowskich obozów koncentracyjnych, a także z kobietami represjonowanymi w okresie stalinizmu w Polsce,

- 52 relacji  nagranych w ramach autorskiego projektu Anki Grupińskiej „Pamiętanie Peerelu. Opowieści o wspólnych i indywidualnych sposobach na system: 1956-1989”,

- 40 relacji zrealizowanych w ramach autorskiego projektu Grzegorza Gąsiora „XX wiek na Zaolziu”,

- 50 relacji nagranych na Ukrainie, Białorusi, Litwie i Rumunii w ramach projektu „Polacy na Wschodzie”,

- 25 relacji poświęconych pomocy Zachodu dla Polski, szczególnie relacjom Szwecja-Polska,

- 60 relacji świadków XX-wiecznej historii, nagranych w ramach przygotowań do wystawy multimedialnej "Europa XX wieku: Oblicza totalitaryzmu",

- 24 relacje nagrane w trakcie realizacji projektu "Szkoły polskie na Litwie w latach 1937-91",

- 49 relacji nagranych przez dziennikarkę Wiesławę Grocholę w trakcie przygotowywania opracowania „Niezależny ruch wydawniczy w Polsce w latach 1976-89”,

- 16 relacji nagranych przez historyka Padraic'a Kenney'a w trakcie przygotowywania opracowania „A Carnival of Revolution. Central Europe 1989”

- 10 relacji (trzy w języku niemieckim, dwie w języku rosyjskim) zrealizowanych w ramach projektu "Legnica w XX wieku - miasto Niemców, Rosjan, Polaków, Żydów...",

- 40 nagrań zrealizowanych podczas spotkań edukacyjnych, popularyzatorskich i autorskich w Domu Spotkań z Historią,

- około 100 relacji nagranych poza Ośrodkiem KARTA, przez naukowców i dziennikarzy.

Obecnie realizujemy nagrania w ramach wiodącego projektu „Zapomniani świadkowie XX wieku”, którego celem jest utrwalenie pamięci najstarszej generacji – obrazu przedwojennej Polski, a także represji nazistowskich i komunistycznych. Dotychczas udało nam się nagrać około 130 relacji.

Podczas prac nad projektem Ocaleni z Mauthausen opracowano archiwalną bazę danych przeznaczoną do opisu relacji, która w przyszłości ma być podstawowym narzędziem opracowania i upowszechniania wszystkich kolekcji z Archiwum Historii Mówionej. Prezentacja została zaprojektowana według porządku osobowego. Dla każdego z nagranych świadków przygotowano notę biograficzną ze zdjęciem, wybór fragmentów relacji (w tym przynajmniej jeden w formie pliku dźwiękowego) oraz opis wszystkich załączników pozyskanych w związku z relacją (zdjęć oraz archiwalnych dokumentów)

Z programem stale współpracują: Teresa Bartoszewicz, Maria Burek, Adam Kaczyński, Ewa Kondratowicz, Ewa Kubaczyk, Alina Kucznierz, Michał Maleszka, Marta Marciniak, Michał Melon, Marcin Mierzejewski, Hanka Nowicka, Magdalena Pietrewicz, Paweł Pięciak, Agata Stasik, Magdalena Stopa, Iwona Szurała, Marta Szymańska, Anna Traczyńska, Joanna Urbanek, Jakub Wiśniewski, Ewa Wołkanowska.
Oddział AHM w Krakowie: Jakub Gałęziowski (prowadzący) oraz Magda Bożyk, Magda Derezińska, Michał Górski, Joanna Komperda, Magda Kwiecińska, Kuba Osiecki, Katarzyna Pochodaj, Karolina Żłobecka.

Głównymi sponsorami programu Historia Mówiona w roku 2006 są:
- Komisja Europejska
- Fundusz Inicjatyw Społecznych
- „Renovabis” – Solidaritätsaktion der deutschen Katholiken Mit den Menschen in Mittel- und Osteuropa
- Ministerstwo Nauki i Informatyzacji
Webmaster ETOP