Fundacja Ośrodka KARTA

Dom Spotkań
z
Historią

Pogotowie Archiwalne

Serwis fotograficzny XX wieku

Historia Ośrodka

styczeń 1982 — powołanie w Warszawie „Karty” jako podziemnej gazetki publicystycznej (19 numerów), która po kilku miesiącach przekształciła się w niezależny almanach, prezentujący postawy ludzi szukających wolności w świecie dyktatur (7 numerów)

październik 1983 — rozpoczęcie przez redakcję serii wywiadów z więźniami politycznymi wychodzącymi na wolność (zapisy z lat 1981–86 ukazały się w książce Polityczni, „Przedświt” 1988)

luty 1984 — ukazanie się w II obiegu przygotowanej przez zespół „Karty”
książki W stanie, będącej — w formie zbiorowego dziennika — pierwszym całościowym obrazem stanu wojennego

marzec 1985 — aresztowanie redaktora naczelnego, rewizje u redaktorów „Karty”

grudzień 1986 — rozpoczęcie przez redakcję serii dokumentacji tematu oraz wywiadów z ludźmi Marca ’68 (pierwszy pełny opis tych wydarzeń: Krajobraz po szoku, „Przedświt” 1989)

listopad 1987 — powołanie z inicjatywy redakcji „Karty”, wraz z innymi środowiskami opozycyjnymi, niezależnego Archiwum Wschodniego — ruchu społecznego, mającego dokumentować przemilczaną i zafałszowaną „wschodnią” przeszłość

styczeń 1988 — uruchomienie prac nad „Indeksem Represjonowanych” — całościową, komputeryzowaną dokumentacją imienną obywateli polskich represjonowanych przez ZSRR

czerwiec 1989 — uruchomienie „Biblioteki Wschodniej”, serii książkowej firmowanej przez Archiwum Wschodnie (5 tytułów), wspólnie z niezależnymi wydawnictwami „Przedświt”, „Rytm” i „Volumen”

listopad 1989 — pierwsze publiczne wystąpienie przedstawiciela Archiwum Wschodniego w „Dzienniku Telewizyjnym” i uruchomienie „okienka” AW w jednym z programów historycznych

luty 1990 — zarejestrowanie Fundacji Archiwum Wschodniego oraz Fundacji KARTA, ściśle ze sobą współpracujących

kwiecień 1990 — organizowane we Wrocławiu przez tamtejszy oddział Archiwum Wschodniego międzynarodowe spotkanie System komunistyczny a Polacy. Terror i opór, organizowane wspólnie z Uniwersytetem Wrocławskim

lipiec 1990 — ostatnie zebranie redakcji „Karty” podziemnej — decyzja o zalegalizowaniu pisma

styczeń 1991 — pierwszy legalny numer „Karty” jako niezależnego pisma historycznego (odtąd przeciętnie 3 numery rocznie)

kwiecień 1991 — finał konkursu Wschodnie piętno najnowszej historii Polski (197 prac), organizowanym wspólnie ze Związkiem Sybiraków, Polskim Towarzystwem Historycznym i Światowym Związkiem Żołnierzy AK

wrzesień 1991 — uruchomienie comiesięcznej rubryki „Karta i Życie”, na łamach wkładki „Historia i Życie” w „Życiu Warszawy” (ukazywała się prawie rok)

listopad 1991 — powołanie Archiwum Peerelu, zbierającego społeczne świadectwa dotyczące Polski powojennej, w tym dokumenty oporu przeciw systemowi

grudzień 1991 — finał konkursu na dziennik stanu wojennego (58 prac); ukazanie się rozszerzonej wersji książki W stanie

grudzień 1991 — powołanie Ośrodka KARTA, łączącego wszystkie agendy i przedsięwzięcia obu Fundacji

kwiecień 1992 — „Tydzień Sumienia w Polsce” — spotkanie w Warszawie z 54 członkami Stowarzyszenia „Memoriał” (Rosja, Ukraina), nawiązanie międzynarodowej współpracy; wystawy: Sztuka Gułagu, Ocaleni z Gułagu (Workuta 1955–57) i Martwa Droga Tomasza Kiznego; spontanicznie zapełniana Ściana Pamięci

kwiecień 1992 — powołanie w Ośrodku przedstawicielstwa Stowarzyszenia „Memoriał” w Polsce, przekształconego następnie w Polski „Memoriał”; wraz z rozwojem programu „Wspólne Miejsce — Europa Wschodnia”, koordynowanego przez KARTĘ, przedstawicielstwo zastąpiła umowa partnerska z „Memoriałem”

lipiec 1992 — ogłoszenie w polskiej prasie informacji pochodzącej od przedstawicieli „Memoriału” o znajdującym się w Archiwum Prezydenckim w Moskwie dokumencie z 5 marca 1940 zatwierdzającym zbrodnię katyńską (w październiku 1992 Prezydent Jelcyn przekazał jego kopię Prezydentowi Wałęsie)

wrzesień 1992 — uruchomienie w I Programie TVP cyklicznego programu Odolańska 10 (miejsce tymczasowej siedziby KARTY), prezentującego metodą historycznego reportażu wybrane zdarzenia historii najnowszej (dziesięć miesięcy)

listopad 1992 — uruchomienie comiesięcznej rubryki „KARTA historii”, na łamach „Rzeczpospolitej” (ukazywała się trzy miesiące)

grudzień 1992 — całodniowa (13 grudnia) akcja Obraz stanu wojennego prowadzona przez Ośrodek w Muzeum Niepodległości w Warszawie; kilka reportaży transmitowanych na żywo w II Programie TVP — blisko 500 osób przekazało swoje świadectwa z tego okresu

marzec 1993 — spotkanie uczestników Marca ’68 na Uniwersytecie Warszawskim; całodniowa akcja telewizyjna prowadzona wraz z Ośrodkiem przez II Program TVP

marzec 1993 — finał konkursu Kresy Wschodnie pod okupacjami 1939–45 (ok. 300 prac), organizowanego wspólnie z Instytutem Studiów Politycznych PAN

czerwiec 1993 — „Tydzień Sumienia w Londynie” — spotkanie przedstawicieli Ośrodka KARTA i „Memoriału” ze środowiskami emigracji politycznej

wrzesień 1993 — siedzibą Ośrodka staje się lokal przy Narbutta 29 w Warszawie; w ciągu półtora roku sprowadzone zostają tu wszystkie agendy i zbiory rozproszone wcześniej w kilkunastu miejscach (w trzech siedzibach w Warszawie, we Wrocławiu, Poznaniu i innych miastach Polski)

czerwiec 1994 — spotkanie Polacy i Ukraińcy 1918–48. Trudne pytania — początek dialogu polsko-ukraińskiego; podpisanie pierwszego wspólnego komunikatu opisującego stan wiedzy o wzajemnym konflikcie lat 40.

czerwiec 1994 — finał konkursu Czas Peerelu na dzienniki pisane w okresie 1944–89
(309 prac), organizowanego wspólnie z II Programem TVP

październik 1994 — Związek Radziecki – Polska 1919–89. W kręgu imperium — spotkanie rosyjskich i polskich badaczy historii zbrodni sowieckich, ustalenie zasad współpracy KARTY z „Memoriałem” w ustalaniu losów represjonowanych, premiera wystawy Wyrok — zdjęcia osób skazanych na rozstrzelanie w ZSRR w latach 1937–38

październik 1994 — podczas uroczystości 55-lecia uchodźstwa z Polski po 17 września 1939 w Ambasadzie RP w Bukareszcie, podjęcie współpracy z rumuńskimi świadkami wydarzeń

marzec 1995 — Dzień Rumuński w Ośrodku KARTA — spotkanie polskich uchodźców, którzy po 17 września 1939 schronili się w Rumunii; powstanie „kolekcji rumuńskiej” w zbiorach Ośrodka

wrzesień 1995 — premiera reportażu telewizyjnego Rumuńska Karta, zrealizowanego przez Ośrodek i II Program TVP — opis polskich losów w Rumunii i pamięci, jaka po nich tam została

wrzesień 1995 — uruchomienie wspólnie z zespołem reporterów II Programu TVP cyklicznego programu Tropy, mobilizującego widzów do wysiłku pamięci przy ustalaniu wybranych jednostkowych losów XX wieku (trzy miesiące)

grudzień 1995 — pierwszy tom „Indeksu Represjonowanych”, serii zestawień nazwisk osób represjonowanych w ZSRR, w każdym tomie osobna kategoria osób prześladowanych (przeciętnie po dwa tomy rocznie)

czerwiec 1996 — ukazanie się książki Misja Kowaliowa — historia Siergieja Kowaliowa, rosyjskiego obrońcy praw człowieka oraz dokładna relacja z misji jego grupy podczas pierwszej rosyjskiej pacyfikacji Czeczenii (1994–96)

październik 1996 — połączenie obu fundacji; celem nowej Fundacji Ośrodka KARTA staje się także „szerzenie i umacnianie tolerancji i demokracji”

listopad 1996 — konferencja Czas dysydentów, Ośrodek staje się międzynarodowym koordynatorem Słownika dysydentów (prace docelowo w 23 współczesnych krajach)

grudzień 1996 — otwarcie w Ośrodku wystawy Niezależnej Agencji Fotograficznej „Dementi” z Wrocławia, prezentującej zdjęcia z lat 1982–91

styczeń 1997 — Indeks Represjonowanych staje się na trzy lata ogólnopolskim programem badawczym pod patronatem Ministerstwa Sprawiedliwości

kwiecień 1997 — finał konkursu Wypędzenie ze Wschodu (1939–59) — we wspomnieniach Polaków, Niemców i innych wydziedziczonych, ogłoszonego w Niemczech i Polsce (115 prac polskich, 98 niemieckich i 1 ukraińska), organizowanego wspólnie ze Stowarzyszeniem Przyjaciół Polski w Karlsruhe

czerwiec 1997 — finał pierwszego konkursu dla uczniów szkół średnich w programie „Historia Bliska” prowadzonego wspólnie z Fundacją Batorego: Polska codzienność 1945–56 (731 prac, 1318 ucznów)

czerwiec 1997 — otwarcie w Galerii Zachęta wystawy Czas Imperium, ukazującej przeszłość i pozostałości Gułagu, złożonej z fotografii archiwalnych oraz współczesnych autorstwa Tomasza Kiznego

maj 1998 — ukazanie się pierwszego tomu (nr 1-2) w wydawanej przez Ośrodek serii Polska–Ukraina: trudne pytania — cyklu przedstawiającego kolejne seminaria polsko-ukraińskie dotyczące wzajemnego konfliktu lat 40.

maj 1998 — przemianowanie Archiwum Peerelu na Archiwum Opozycji

czerwiec 1998 — otwarcie stałej polsko-niemieckiej wystawy Fundacji Krzyżowa w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Krzyżowej Odrzucając kłamstwo. Z dziejów oporu i opozycji antytotalitarnej w Europie Środkowo-Wschodniej, przygotowanej przez Kreisau Initiative z Berlina i Ośrodek KARTA

czerwiec 1998 — finał drugiego konkursu „Historii Bliskiej”: Obywatel–władza 1956–80 (425 prac, 748 uczniów)

listopad 1998 — ukazanie się Łagrów. Przewodnika encyklopedycznego — polskiej wersji pierwszego usystematyzowanego opisu struktur sowieckich obozów koncentracyjnych, stworzonego przez Stowarzyszenie „Memoriał” w Rosji

czerwiec 1999 — finał trzeciego konkursu „Historii Bliskiej”: Najważniejsze wydarzenie w dziejach mojej społeczności. Świadkowie i świadectwa (789 prac, 1435 uczniów)

listopad 1999 — otwarcie w Debis Hause (Berlin) wystawy Bramy Wolności. Od Solidarności do zjednoczenia Niemiec, przygotowanej wspólnie z Centrum Stosunków Międzynarodowych

grudzień 1999 — otwarcie w różnych miejscach świata dziesięciu egzemplarzy wystawy Koniec Jałty 1945–89, przygotowanej na zlecenie MSZ

styczeń 2000 — przygotowanie wraz z Teatrem Ósmego Dnia i innymi środowiskami niezależnymi politycznie demonstracji Alarm dla miasta Grozny na placu Zamkowym w Warszawie — przeciw rosyjskiej eksterminacji Czeczenii

czerwiec 2000 — finał czwartego konkursu „Historii Bliskiej”: Rodzina w wirach historii (1027 prac, 1447 uczniów)

sierpień 2000 — otwarcie na dziedzińcu Zamku Królewskiego w Warszawie wystawy Dni Solidarności ukazującej — dzień po dniu — okres Sierpnia 80

październik 2000 — otwarcie wystawy Bramy Wolności przy polskim pawilonie wystawowym podczas Międzynarodowych Targów Książki we Frankfurcie n. Menem; ukazanie się pierwszego numeru niemieckojęzycznej „Karty” — antologii tekstów kwartalnika (następne co pół roku)

październik 2000 — otwarcie w różnych miejscach świata czternastu egzemplarzy wystawy Solidarność 1980. 18 dni, które wstrząsnęły światem, przygotowanej na zlecenie MSZ

grudzień 2000 — ukazanie się pierwszego tomu Opozycji w PRL. Słownika biograficznego 1956–89 (160 biogramów A–Z)

marzec 2001 — finał trzyletniego konkursu „Prywaciarze 1945–89”, zorganizowanego wspólnie z Fundacją Bankową im. L. Kronenberga — wydanie albumu i otwarcie wystawy pod tym samym tytułem

maj 2001 — Ośrodek („Historia Bliska”) włącza się do EUSTORY — ukonstytuowanej przez Fundację Körbera w Hamburgu sieci organizatorów szkolnych konkursów historycznych w Europie (14 krajów)

czerwiec 2001 — ukazują się dwa pierwsze tytuły (Baruch Milch Testament, Halina Zawadzka Ucieczka z getta) serii „Żydzi polscy” w nowej formie edytorskiej

czerwiec 2001 — finał piątego konkursu „Historii Bliskiej”: Praca w PRL — dla siebie, dla społeczeństwa, dla systemu (649 prac, 1086 uczniów)

wrzesień 2001 — - minister spraw zagranicznych Władysław Bartoszewski nagradza Ośrodek KARTA dyplomem za zasługi dla promocji Polski w świecie

wrzesień 2001 — otwarcie w Ośrodku Internetowego Centrum „Indeksu Represjonowanych”

grudzień 2001 — ukazuje się całościowy Katalog zbiorów Archiwum Opozycji, przedstawiający zgromadzoną w Ośrodku „bibułę” oraz kolekcje osób i środowisk

grudzień 2001 — uruchomienie (przy Ośrodku) Klubu Archiwum Opozycji — nieformalnego stowarzyszenia ludzi dawnej opozycji, wspierającego dokumentowanie działalności niezależnej w okresie Peerelu

grudzień 2001 — Zbigniew Gluza zostaje odznaczony przez „Tygodnik Powszechny” Medalem św. Jerzego „za walkę z niepamięcią”

czerwiec 2002 — finał szóstego konkursu „Historii Bliskiej”: Obcy wśród swoich — doświadczenie XX wieku (473 prace, 890 uczniów)

sierpień 2002 — Ośrodek podpisuje umowę z Instytutem Pamięci Narodowej o współdziałaniu przy „Indeksie Represjonowanych”

listopad 2002 — powołanie Rady Archiwów Społecznych (przy Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych), wspierającej archiwistykę społeczną w Polsce; przewodniczącym Rady zostaje Zbigniew Gluza; sekretariat merytoryczny prowadzi Ośrodek KARTA

listopad 2002 — Ośrodek KARTA otrzymuje główną nagrodę w konkursie Pro Publico Bono na najlepszą inicjatywę obywatelską w skali ogólnopolskiej

listopad 2002 — nagroda "Rzeczpospolitej" im. Jerzego Giedroycia dla Zbigniewa Gluzy i Ośrodka KARTA za działalność w imię polskiej racji stanu

marzec 2003 — spotkanie "50 lat po" (śmierci Stalina), zorganizowane w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, mające przypomnieć epokę stalinowską i oddać hołd ofiarom systemu komunistycznego

czerwiec 2003 — finał siódmego konkursu „Historii Bliskiej”: Ludzie w ruchu — migracja, awans, degradacja spoleczna 1914-1989 (648 prac, 1094 uczniów)

sierpień 2003 — pierwszy numer rosyjskojęzycznej KARTY — antologii, wybranych z myślą o czytelniku rosyjskojęzycznym, najbardziej znaczących tekstów z 36 numerów polskich

październik 2003 — ukazał się hiszpańskojęzyczny numer KARTY oraz prezentacja multimedialna na płycie CD, będąca montaż archiwalnych zdjęć oraz dokumentów, opowiadających o momentach przełomowych w dziejach krajów Europy Środkowo-Wschodniej w okresie między konferencją w Jałcie w 1945 roku a upadkiem muru berlińskiego i rewolucją rumuńską w 1989 roku.

październik 2003 — ukazanie się płyty CD "Mówi Radio Wolna Europa", będącej montażem fragmentów audycji archiwalnych Rozgłośni Polskiej RWE z lat 1952–84,przygotowanej przez Macieja J. Drygasa.

listopad 2003 — pod redakcją Alicji Wancerz-Gluzy (Polska) i Gabriele Bucher-Dinç (Niemcy), ze wstępem Władysława Bartoszewskiego i Richarda von Weizsäckera wydano „Doświadczenia graniczne. Młodzież bada polsko-niemiecką historię”

grudzień 2003 — wystawa „Przez Solidarność do Europy” w sali Norra Latin w centrum Sztokholmu. Centralnym elementem szwedzkojęzycznej ekspozycji jest prezentacja pomocy szwedzkiej dla Polski w latach 70. i 80.

marzec 2004 — ukazał się drukiem Wołyń, Galicja Wschodnia 1943–1944 – przewodnik po polskich i ukraińskich źródłach archiwalnych

kwiecień 2004 — ogólnopolska akcja "Koniec Jałty" (wystawa w PKiN, publikacje, cykl telewizyjny w TVP), przypominająca polską drogę od konferencji w Jałcie w 1945 roku do wejścia Polski do Unii Europejskiej.

czerwiec 2004 — finał ósmego konkursu „Historii Bliskiej”: Spory o upamiętnienie przeszłości — pomniki, cmentarze, patroni (371 prac, 715 uczniów)

lipiec 2004 — Fundacja Ośrodka KARTA uzyskuje status organizacji pożytku publicznego

październik 2004 — otwarcie wystawy Polacy – Węgrzy: spotkania pod komunizmem pokazującej historię relacji wzajemnych dwóch narodów na przestrzeni lat 1956–89

listopad 2004 — zatwierdzenie przez Urząd Miasta st. Warszawy planu powołania w 2005 roku Domu Spotkań z Historią, którego gospodarzem ma być Ośrodek KARTA

grudzień 2004 — w serii "Żydzi polscy" ukazuje się Spowiedź Calka Perechodnika, pierwsze wydanie w pełnej, nieokaleczonej wersji

kwiecień 2005 — w serii „Żydzi polscy” ukazują się niepublikowane dotąd wspomnienia Henryka Schoenkera, Dotyk anioła

czerwiec 2005 — finał dziewiątego konkursu "Historii Bliskiej": Codzienność w czasie przełomu 1944–45 (549 prac, 1060 uczniów)

czerwiec 2005 — otwarcie wystawy Fenomen Solidarności w Brukseli (wersja niderlandzko-francuska) i w Barcelonie (wersja hiszpańsko-katalońska) pokazującej historię ruchu wolnościowego w Polsce od wywalczenia wolnych związków zawodowych do wejścia do Unii Europejskiej

lipiec 2005 — pokazanie skróconej wersji wystawy Dni Solidarności w Gdańsku we współpracy z IPN Oddział Gdańsk oraz drugiej w Warszawie na zamówienie Miasta St. Warszawy, Urzędu Dzielnicy Włochy

lipiec 2005 — pokazanie rosyjskiej wersji wystawy Fenomen Solidarności na targach w Moskwie

sierpień 2005 — Ukazują się Dni Solidarności jako książka - zapis osiemnastu dni strajku w sierpniu 1980. W 5 wersjach językowych, po: polsku, angielsku, niemiecku, ukraińsku i hiszpańsku.

wrzesień 2005 — ukazał się album Rok 1920. Wojna Polski z Rosją bolszewicką

wrzesień 2005 — uruchomienie własnej księgarni przy ulicy Karowej 20 w Warszawie

wrzesień 2005 — 16 września nastąpiło uruchomienie witryny internetowej
www.uczyc-sie-z-historii.pl powstałej dzięki współpracy z niemiecką fundacją Fördergesellschaft Kulturelle Bildung e.V.

wrzesień 2005 — 17 września 2005 nastąpiło otwarcie multimedialnej wystawy Europa XX wieku: oblicza totalitaryzmu przygotowanej przez Ośrodek KARTA w powstającym Domu Spotkań z Historią

listopad 2005 — ukazał się album Karnawał z wyrokiem, poświęcony działalności Solidarności w latach 1980-81

listopad 2005 — KARTA otrzymała nagrodę Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych za konsekwentne dążenie do odsłaniania prawdy historycznej

grudzień 2005 — 15 grudnia 2005 w Miejskim Domu Kultury w Szczebrzeszynie odbyła się prezentacja projektów nagrodzonych w konkursie ogłoszonym przez Ośrodek KARTA przy finansowym wsparciu Fundacji PZU pod tytułem Wojna: okupacje, opór, ludobójstwo, wysiedlenia na Zamojszczyźnie

styczeń 2006 — w nowej serii Świadectwa ukazał się Ochotnik Stanisława Bohdanowicza, niezwykły zapis losów żołnierza tworzącej się na Syberii polskiej armii.

październik 2006 — uruchomienie programu "Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką", na zlecenie IPN i MKiD

styczeń 2007 — uruchomienie w DSH edukacyjnego serwisu fotograficznego XX wieku: www.fotohistoria.pl

styczeń 2007 — obchody 25-lecia istnienia Karty

grudzień 2007 — Ośrodek KARTA, jako partner organizacji „Netzwerk Migration in Europe“ z Niemiec i „Nadace Rozvoje Občanske Společnosti“ („Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego“) z Czech, otrzymał nagrodę „Złotych Gwiazd“ w 2007 roku przyznaną przez Dyrekcję Generalną Komisji Europejskiej ds. Edukacji i Kultury, za organizację międzynarodowego seminarium w dziedzinie praw człowieka, odnoszącego się do problemu migracji w historii i współcześnie.

grudzień 2007 — otwarcie 5 grudnia na skwerze u zbiegu ulicy Karowej i Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie plenerowej wystawy fotograficznej „Marzenie o upadku Kurtyny. W 50. rocznicę podpisania Traktatów Rzymskich”, przygotowanej we współpracy z Domem Spotkań z Historią i sfinansowanej ze środków Przedstawicielstwa Komisji Europejskiej w Polsce.

grudzień 2007 — Ośrodek KARTA zorganizował międzynarodowy Szczyt EUSTORY (Warszawa 6-9 grudnia 2007 )

Webmaster ETOP